พระพุทธรูปบนพระมาลาเบี่ยง

ประวัติ พระพุทธรูปทองคำ ๒๑ องค์ รายรอบพระมาลาเบี่ยงนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ รับสั่งว่า คนทอดแหได้พบพระพุทธรูปดังกล่าวในลำแม่น้ำมูล ซึ่งอาจจะตรงกับบริเวณวังปลัด แขวงเมืองนครราชสีมา ต่อมาพระยานครราชสีมานำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระองค์จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้อัญเชิญพระพุทธรูปเหล่านี้ประดิษฐานรอบพระมาลาเบี่ยงที่ทรงสร้างขึ้น คาดว่าสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ มหาราชองค์สุดท้ายของราชอาณาจักรเขมรในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘ พุทธลักษณะ พระพุทธรูปที่ประดิษฐานรายรอบพระมาลาเบี่ยงประกอบด้วยพระพุทธรูปในสองอิริยาบถคือ พระพุทธรูปประทับยืน และพระพุทธรูปประทับนั่ง พระพุทธรูปยืนเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่อง พระพักตร์ค่อนข้างกลม แย้มสรวล ทรงศิราภรณ์เป็นชฎามุกุฎซ้อนกันสามชั้น ทรงกุณฑลรูปตุ้ม ประทับยืนตรงแสดงอภัยมุทราด้วยพระหัตถ์ทั้งสอง ทรงกรองศอ พาหุรัด ทองกร และทองพระบาทจำหลักลาย รัดประคดประดับเครื่องเพชรพลอย มีอุบะขนาดสั้นห้อยประดับกับทั้งมีชายภูษารูปหางปลาห้อยย้อยลงมาเบื้องหน้าทับบนอันตรวาสก ขอบคุณเนื้อหาและภาพจากศิลปะพระเครื่องปีที่ ๒ ฉบับที่ ๑๕ เรียบเรียง by krisda paleeriam

ประวัติพระยาตากโดยสังเขป

พระยาตาก เกิดเมื่อพุทธศักราช 2277 ปีขาล เป็นบุตรจีนไหยฮอง นายอากรบ่อนเบี้ย (เรื่องที่ว่าพระยาตากเป็นลูกนายอากรบ่อนเบี้ยนั้น มีเรื่องเกี่ยวพันต่อมา โดยเล่าสืบกันมาว่า เวลาเป็นเด็กอยู่ในวัด ก็เป็นหัวหน้าเล่นการพนัน จนถูกอาจารย์ทำโทษอย่างสาหัส ในพระราชพงศาวดารก็ว่า เวลาได้เป็นใหญ่ไปตีเมืองนครศรีธรรมราชได้ ประสงค์จะให้ทหารได้มีการสนุก ก็ให้ตั้งบ่อนเบี้ยขึ้น แล้วแจกเงินให้เล่นกัน) หนังสืออภินิหารบรรพบุรุษเล่าว่า เวลาคลอดใหม่ ๆ นอนอยู่ในกระด้งมีงูตัวหนึ่งเข้าไปขดอยู่ในกระด้ง จึงเป็นเหตุให้บิดาตกใจ กลัวว่าจะเป็นลางร้ายอะไรอย่างหนึ่ง จึงคิดจะเอาลูกไปทิ้ง จีนไหยฮองเป็นคนชอบพอกับเจ้าพระยาจักรี สมุหนายกครั้งแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เจ้าพระยาจักรีได้ทราบเรื่องนี้ และเห็นเด็กมีรูปร่างหน้าตาน่ารักจึงขอเอาไปเลี้ยงไว้ และตั้งชื่อให้เป็นไทยว่า “สิน” ความข้อนี้ก็คงฟังได้แต่เพียงว่า เจ้าตากได้อยู่ในอุปถัมภ์ของเจ้าพระยาจักรีมาแต่เล็ก อาจเป็นเพราะบิดาเอาไปยกให้ เพราะนายอากรมีหน้าที่ต้องผูกมิตรสนิทสนมกับขุนนางผู้ใหญ่ พออายุ 9 ขวบ ก็ได้เล่าเรียนในสำนักพระอาจารย์ทองดี วัดโกษาวาศน์ พออายุ 13 ปี เจ้าพระยาจักรีเอาออกมาจากวัด และนำเข้ามาถวายตัวต่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ได้รับราชการเป็นมหาดเล็กได้พยายามศึกษาหาความรู้ในภาษาต่างประเทศ เรียนภาษาจีน ญวน และแขก จนพูดได้คล่องแคล่วทั้ง 3 ภาษา ต่อมาเมื่ออายุครบ 21 ปี เจ้าพระยาจักรีจึงจัดการให้อุปสมบท ได้อยู่ในสิกขาบท 3 พรรษา แล้วก็ออกมารับราชการดังเก่า ได้รับตำแหน่งเป็นมหาดเล็กรายงาน อยู่จนถึงแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ จึงได้รับตำแหน่งเป็นหลวงยกกระบัตรไปประจำเมืองตาก และต่อมาก็ได้เป็นเจ้าเมืองตาก ภายหลังได้เป็นพระยาวชิรปราการสำเร็จราชการเมืองกำแพงเพชร แต่คนทั้งหลายยังคงเรียกพระยาตากอยู่เสมอ และเมื่อมาตั้งตัวเป็นเจ้าขึ้น ก็ยังเรียกกันว่าเจ้าตากอยู่นั่นเอง หลังจากได้รับชัยชนะที่โพธิ์สามต้นแล้ว พระองค์ได้ลงมาสร้างเมืองธนบุรีเป็นราชธานี และประกาศพระองค์เป็น พระเจ้าแผ่นดินไทย เมื่อปีพุทธศักราช 2310 ในเวลานั้นมีพระชนม์ได้ 34 พรรษา ทรงพระนามตามพระราชพงศาวดารว่า สมเด็จพระบรมราชาที่ 4 ซึ่งเราเรียกกันทั่วไปว่า สมเด็จพระเจ้ากรุงธน จากหนังสือเรื่องแผ่นดินพระเจ้าตาก โดย นพ.วิบูล วิจิตรวาทการ (พิมพ์ครั้งที่ 2) ขอขอบคุณมา ณ. ที่นี้ครับ

ครั่ง

ครั่งเป็นแมลงชนิดหนึ่ง เมื่อดูดกินน้ำเลี้ยงจากต้นไม้แล้วจะขับถ่ายออกมาพอกตามกิ่งไม้ สมัยก่อนผม กฤษฎา เป็นเด็กจะเจอบ่อยมากบริเวณต้นไม้ในบ้าน สีจะม่วง ๆ พ่อผมจะเก็บมาใช้มีดถากขี้ครั่งออกมาเก็บไว้ เวลาใช้งานจะบดให้ละเอียดแล้วใส่ลงในด้ามมีด แล้วนำมีดเผาไฟ (ส่วนแหลม ๆ เรียกไม่ถูก) รอจนร้อนได้ที่จึงเสียบเข้าไปที่ด้ามมีด (ควันจะเต็มเลยตอนนี้) ครั่งจะเป็นเหมือนกาวประสานยึดให้มีดแน่นดี ใช้งานนาน ๆ ไป หลวมก็ทำใหม่ เคาะออกแรง ๆ ก็ได้ (กรณีต้องการใช้มีดแบบไม่ใช้ด้าม เคยอ่านเจอ) ปัจจุบันพบหาได้น้อยมาก ผมไม่เคยเจออีกเลย ไม่ทราบเพราะอะไร

ขอบคุณ ภาพจากนานาการ์เด้นด็อทคอม

ส้มป่อย

ส้มป่อยจัดเป็นผลไม้ชนิดหนึ่งประเภทเถาวัลย์ ซึ่งผู้รู้มักจะนำมาใช้ผสมน้ำอาบชำระล้างร่างกาย แก้สิ่งอาถรรพณ์ ถูกกระทำย่ำยี ในสิ่งอัปมงคลทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นของคุณไสยหรือเสนียดจัญไรทั้งหลาย นำยอดส้มป่อยมาแกง แก้ไข้หัวลม ผลก็นำมาแช่ทำน้ำมนต์ อาบให้กับคนวิกลจริตที่เกิดจากคุณไสยและภูติผีปีศาสทั้งหลาย หรือประพรหมขับไล่ภูติผีปีศาจ เพราะส้มป่อยเป็นต้นไม้ทิพย์ของพระอินทร์ ซึ่งมีชื่อเป็น "เคล็ด" สำหรับปลดปล่อยสิ่งชั่วร้ายให้ออกจากร่างกายของมนุษย์ (จากหนังสือธาตุกายสิทธิ์ โดยอริยะ)

สำหรับผม กฤษฎา สมัยอยู่กรุงเทพฯ เมื่อกลับมาเยี่ยมที่บ้านที ก่อนกลับกรุงเทพฯ ยายจะเอาฝักส้มป่อยมาย่างแล้วหักใส่กระป๋องใส่น้ำที่จะอาบให้ทุกครั้ง นัยว่าให้พ้นจากสิ่งไม่ดีต่าง ๆ ที่อยู่กับเราให้ออกไป และเพื่อความสวัสดีมีชัยนั่นเอง ส่วนมากทางเหนือจะมีส้มป่อยแทบทุกบ้านครับ (ขอบคุณภาพจากมติชนครับ)

พระร่วงทองคำ

พระร่วงทองคำเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลปะสุโขทัย เดิมประดิษฐานอยู่ ณ วัดโคกสิงคาราม อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย สร้างในรัชสมัยใดไม่ปรากฏ แต่สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ต่อมาได้มีการอัญเชิญลงมาที่กรุงเทพฯ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่3) โดยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอุดมรัตนรังษี (พระองค์เจ้าอรรณพ) พระราชโอรสในรัชกาลที่ 3 และได้ประดิษฐานเป็นพระประธานในวิหารได้สำเร็จดังที่ทรงตั้งพระทัยไว้

พุทธลักษณะ พระพุทธพระร่วงทองคำ เป็นพระพุทธรูปแบบสุโขทัย ขนาดหน้าตักกว้าง 1 วา 1 ศอก 1 คืบ 5 นิ้ว สูง 1 วา 3 ศอก 1 คืบ 7 นิ้ว องค์พระเป็นโลหะทองคำ (ทองคำ 60 เปอร์เซ็นต์) มีรอยต่อ 9 แห่ง โดยมีหมุดเป็นเครื่องเชื่อมที่รอยต่อ ชุกชีที่ประดิษฐานยาว 2 วา 1 ศอก 7 นิ้ว กว้าง 2 วา 2 ศอก ถัดจากฐานขึ้นไปเรียกว่า บัลลังก์ ทำเป็นลายดอกบัวคว่ำบัวหงายและดอกไม้เครือกระจังลงรักปิดทอง ประดับด้วยกระจกสีต่าง ๆ ปัจจุบันหลวงพ่อพระร่วงทองคำ ประดิษฐานอยู่ในพระวิหารหลวง วัดมหรรณพารามวรวิหาร แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร กรุงเทพมหานครฯ นับเป็นพระพุทธรูปที่มีพระพุทธลักษณะงดงามมากองค์หนึ่งในประเทศไทย ขอบคุณ ที่มาวิกิพีเดียสารานุกรมเสรี ภาพจากอินเตอร์เน็ต เรียบเรียง by krisda paleeriam

พระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากร

เป็นพระพุทธรูปสุโขทัยปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง 3.12 เมตร หนักประมาณ 5 ตันเศษ รูปลักษณะพระพักตร์ (ใบหน้า) ยาว คางหยัก สังฆาฎิเป็นเขี้ยวตะขาบทั้งข้างหน้าและข้างหลัง นิ้วเป็นนิ้วมนุษย์ผิดกับนิ้วพระพุทธรูปสมัยสุโขทัยหมวดพระชินราช ซึ่งมีนิ้วพระหัตถ์ (มือ) เสมอกันทั้ง 5 นิ้ว สูงจากฐานถึงยอดพระเกตุมาลา (อยู่เหนือเศียรพระพุทธรูป) 3.94 เมตร ถอดออกได้เป็น 9 ชิ้น คือพระพาหา (แขน) ทั้งสอง พระหัตถ์ (มือ) ทั้งสอง พระชงฆ์ (แข้ง) ทั้งสอง พระเพลา (ขา,ตัก) ทั้งสอง และตรงพระศอ (คอ) โดยมีกุญแจสำหรับถอดและประกอบกันเข้าแล้วก็สนิทเหมือนเป็นเนื้อเดียวกัน มีความบริสุทธิ์ของเนื้อทองจากฐานขององค์พระ 40 เปอร์เซ็นต์ เรื่อยขึ้นไปถึงพระพักตร์ (ใบหน้า) มีความบริสุทธิ์ของทอง 80 เปอร์เซ็นต์ ส่วนยอด (พระเกตุมาลา) เป็นทองคำเนื้อแท้ 99.99 เปอร์เซ็นต์ และมีน้ำหนักเฉพาะส่วนยอดนี้ 45 กิโลกรัม

ประวัติการสร้าง สร้างเมื่อใดยังไม่แน่ชัด เชื่อกันว่าสร้างในสมัยสุโขทัยและเป็นพระพุทธรูปสำคัญของวัดมหาธาตุสุโขทัย ดังที่ปรากฏในหลักศิลาจารึกว่า "วัดมหาธาตุกลางเมืองสุโขทัย มีพิหาร มีพระพุทธรูปทอง มีพระอัฏฐารส มีพระพุทธรูป มีพระพุทธรูปอันใหญ่ มีพระพุทธรูปอันราม" ซึ่งพิจารณาตามหลักฐานอื่น และเหตุผลประกอบแล้ว พระพุทธรูปองค์นี้น่าจะเป็นพระพุทธรูปทองคำองค์ดังกล่าวเพราะปริมาณทองคำแท้นี้รวมถึงขนาดพระพุทธรูปนี้ย่อมเกินกว่าที่สามัญชนทั่วไปพึงสร้างเป็นสมบัติ ปัจจุบันประดิษฐานที่วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร ศึกษาประวัติและที่มาของพระพุทธรูปองค์นี้เพิ่มเติมได้ที่เว็บไซด์ วิกิีเดียสารานุกรมเสรี เรียบเรียงโดย krisda paleeriam ขอบคุณที่มาเรื่องและภาพจาก เว็บฯวิกิพีเดียสารานุกรมเสรี

พลังฤทธิ์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) พรหมรังสี

     ในยุครัตนโกสินทร์ของเรานี้ยากที่จะหาพระเกจิอาจารย์องค์ใดที่จะมีพลังอภิญญาจิตและวัตรประฏิบัติได้เท่าเทียมกับเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์พระองค์นี้ได้เลย แม้กระทั่งพระเครื่องที่ท่านได้สร้างขึ้นแจกฟรีเมื่อหนึ่งร้อยกว่าปีก่อนก็มีราคาเป็นสิบล้านยี่สิบล้าน ในเวลานี้เรื่องราวที่ท่านได้อ่านต่อไปนี้เป็นบันทึกที่ได้รับการจดจำและเล่าขานกันเป็นตำนานมาตราบเท่าทุกวันนี้

ขอทางเจ้าแม่ลานเท

     เรือสองแจวลำนั้นค่อย ๆ มุ่งลัดตัดไปตามลำน้ำเจ้าพระยาภายในมีพระภิกษุชราครองจีวรคร่ำนั่งบริกรรมชักประคำด้วยความสงบ แม่น้ำเจ้าพระยาในยามนี้คลื่นลมสงบ เรือสองแจวพายโดยเลกวัด (ทาสที่เขาถวายให้วัดเพื่อใช้ในกิจการของวัดแล้วแต่จะเห็นสมควร) พุ่งปราดไปข้างหน้าด้วยความเร็วที่สม่ำเสมอ

     ดวงตะวันค่อย ๆ เคลื่อนดวงใกล้กับขอบฟ้าที่จรดกับผืนดินเข้าไปทุกทีท่ามกลางความขมุกขมัวนั้นท้องน้ำเบื้องหน้าเปิดกว้างออกเผยให้เห็นความกว้างของสองฝั่งอย่างเต็มตา ด้านฝั่งหนึ่งของลำน้ำแสงเทียนและธูปยังวับแวมพอสังเกตุเห็นเสียงเลกที่อยู่ด้านหน้ากราบเรียนท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) พรหมรังสี เมื่อเห็นท่านลืมตาขึ้นจากการบริกรรม

     “พระคุณขอรับเข้าเขตลานเทแล้วละขอรับ จะให้จอดแวะพักก่อนหรือไม่ขอรับ ลานเทนี้เดินทางกลางคืนอันตรายมากเพราะบริวารเจ้าแม่นั้นมักจะออกมาเล่นน้ำ เคยลอยตัวให้ชาววังบนเรือพระที่นั่งได้เห็นมาแล้ว”

     “ไปเถิดโยม ฉันต้องไปถึงบ้านงานให้ได้ในคืนนี้ หาไม่แล้วพรุ่งนี้พิธีที่บ้านเขาจะไม่สะดวก เพราะฉันรับนิมนต์ไปเป็นประธานฉันเช้า”

     “ได้ขอรับ”

     เรือน้อยลำนั้นเปรียบประดุจเรือกระดานที่ล่องลอยไปในท้องน้ำอันเวิ้งว้าง พอเข้าไปในกึ่งกลางเขตลานเทสิ่งที่ไม่คาดฝันก็บังเกิดขึ้น ท้องฟ้าเบื้องบนแลบแปลบปลาบ ลมพายุพัดกระหน่ำ ตีน้ำให้เกิดเป็นระลอกคลื่นคลุ้มคลั่ง บางครั้งก็พัดโยกเอาหลังคาเรือกันยาที่แล่นไปข้างหน้าถึงกับเอียงวูบ

     ในท่ามกลางลูกคลื่นนั้นยังมีน้ำวนคล้ายกับถูกพลังของอะไรอย่างหนึ่งทำให้มันหมุนวนขึ้นเพื่อจะทดสอบดูว่าสิ่งที่เข้ามาใกล้วังวนนั้นจะทนได้หรือไม่ ฟ้าแลบแล้วผ่าเปรี้ยงเป็นการข่มขวัญที่บนฝั่ง แสงฟ้าที่ฟาดลงใส่ต้นไม้ใหญ่ทำให้เกิดไฟลุกโชติช่วงขึ้นกับต้นไม้นั้นด้วยแรงฤทธิ์แห่งสายฟ้า

     “แวะเถิดขอรับพระคุณท่านเหลือกำลังแล้ว”

     “เอาเถอะฉันจะขอทางเจ้าแม่เอง”

     ในท่ามกลางพายุอันพัดกระหน่ำนั้นเอง เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ตีชุดขึ้นเหมือนไม่มีอะไรมาพัดซึ่งความเป็นจริงบนเรือและโดยรอบขณะที่ท่านตีชุดนั้นกลับสงบเงียบ แสงเทียนจากไฟดวงเล็ก ๆ ที่จุดขึ้นจากชุดสว่างขึ้น เจ้าประคุณสมเด็จหยิบโอ (ขันใบขนาดกลางสำหรับใส่ภัตตาหาร) ขึ้นมาบรรจงหยดน้ำตาเทียนลงไปเพื่ออาศัยเป็นฐานปักเทียน เมื่อปักเทียน

     เจ้าประคุณสมเด็จยกโอขึ้นบริกรรมแผ่เมตตาจิตไปยังเจ้าแม่ลานเทผู้คุ้มครองน่านน้ำเพื่อขอทางให้ท่านได้เดินทางผ่านไปยังบ้านงาน ด้วยการขวางทางพระจะไปปฏิบัติกิจนิมนต์นั้นเป็นอนันตริยะกรรม แม้พระเจ้าสุปะพุทธะมาขวางทางเสด็จทรงโปรดสัตว์ของพระบรมศาสดายังถึงถูกธรณีสูบในเจ็ดวัน เมื่อแผ่เมตตาแล้วท่านได้ออกมาที่หัวเรือเอาโอนั้นลอยลงไปในน้ำ โอค่อย ๆ ลอยน้ำหน้าเรือไปเหมือนมีใครมาดึงไปไม่แฉลบออกนอกแนวหัวเรือ เสียงเจ้าประคุณสมเด็จสั่งว่า

     “โยมทั้งสองพายไปเถิด พายให้หัวเรือตรงกับโอรับรองไม่มีอันตราย”

     สิ้นเสียงความมหัศจรรย์ก็เกิดขึ้นเมื่อผืนน้ำบริเวณหน้าเรือกลับสงบเรียบราบเป็นช่องพอให้เรือแล่นผ่านไปทั้ง ๆ ที่สองข้างนั้นคลื่นตีฟองและฝนตกหนักวังน้ำวนกลับเปิดเป็นทางให้เช่นกัน โอแล่นนำหน้าเรือไปจนพ้นลานเทจึงหยุดนิ่งกับที่รอให้เจ้าประคุณก้มลงเก็บขึ้นมา เสียงเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) อุทิศกุศลให้เจ้าแม่ลานเทดังเบา ๆ จนกระทั่งเรือแล่นลับไปจากลานเททิ้งความปั่นป่วนเอาไว้เบื้องหลัง

     ครั้นเมื่อถึงบ้านงานแล้วจึงเข้าจำวัดพักผ่อนหลังจากสวดมนต์ฉันเช้าแล้วก็มีคนเดินทางมาจากลานเทแวะบ้านงานแล้วเล่าเรื่องประหลาดว่า เมื่อคืนนี้เรือกันยาแล่นผ่านลานเทขณะที่มีพายุร้ายแม้แต่เรือกลไฟและเรือใหญ่ยังจอดแอบเข้าฝั่งกันหมด แต่เรือนั้นกลับแล่นไปเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น ชาวเรือโจทก์กันว่าเจ้าแม่ลานเทพิโรธผู้ที่ทำผิดต่อเจ้าแม่ แต่กลับให้เรือกันยานั้นผ่านได้น่าอัศจรรย์ คนบนบ้านจึงรู้ว่าเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) มีอภิญญาจิตอันกล้าแกร่งสามารถขอทางเจ้าแม่มาได้

จากหนังสือฤทธิ์อภิญาจิตเกจิอาจารย์ โดยประเจียด คงศาสตรา