พระที่นั่งสรรเพชญปราสาท หรือ พระที่นั่งสรรเพชญมหาปราสาท คือพระที่นั่งองค์หนึ่งในเขตพระราชวังโบราณ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สร้างขึ้นโดยพระราชดำริของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ
พระที่นั่งสรรเพชญปราสาท
เคยใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีสำคัญของราชสำนักและเป็นที่รับแขกบ้านแขกเมืองของพระมหากษัตริย์
เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก รับราชทูต
ฯลฯ แต่พระที่นั่งองค์นี้เสียหายทั้งองค์เมื่อการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง ในปี พ.ศ. 2310 จนในปัจจุบันเหลือแต่ฐานและกำแพงบางส่วนเท่านั้น
ประวัติ
ในรัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ แห่งราชวงศ์สุพรรณภูมิ เป็นช่วงเวลาที่กรุงศรีอยุธยากำลังเจริญเติบโตเป็นมหานครขนาดใหญ่
พระองค์จึงโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ย้ายพระราชวังที่ประทับซึ่งสร้างขึ้นตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือพระเจ้าอู่ทอง แห่งราชวงศ์อู่ทอง ไปสร้างใหม่ทางตอนเหนือติดกับกำแพงพระนคร
และ แม่น้ำ ส่วนในเขตพระราชวังเดิมนั้นได้ทรงถวายให้เป็นเขตพุทธาวาส หรือวัดพระศรีสรรเพชญ์ในปัจจุบัน
เป็นที่เข้าใจกันว่าพระที่นั่งองค์แรกที่สร้างขึ้นในพระราชวังหลวงแห่งใหม่ก็คือ
พระที่นั่งสรรเพชญปราสาท สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 1991 - 2031 โดยเป็นไม้ แล้วค่อยเปลี่ยนเป็นอิฐทีหลัง
ครั้นถึงแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ แห่งราชวงศ์บ้านพลูหลวง ทรงพระกรุณาฯ
ดำรัสสั่งให้เจ้าพระยากลาโหมเป็นแม่กองทำการปฏิสังขรณ์พระที่นั่งสรรเพชญปราสาทซึ่งชำรุดอยู่นั้น
และโปรดเกล้าให้ปิดทองส่วนยอดทั้งหมด
คณะราชทูตจากลังกาสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
ได้กล่าวถึงความงามของพระปราสาทองค์นี้ไว้ว่า "...เมื่อได้เวลาแล้ว
เจ้าพนักงานจึงนำทูตานุทูตไปในพระราชวัง ผ่านประตูเข้าไป ๒ ชั้น
ที่ประตูประดับประดาด้วยสีทองและสีอื่น ๆ เมื่อล่วงประตูชั้นที่ ๒
เข้าไปก็ถึงพระที่นั่ง (สรรเพ็ชญ์ปราสาท) สองข้างฐานมุขเด็จพระที่นั่ง
มีรูปภาพต่าง ๆ ตั้งไว้ คือ รูปหมี รูปราชสีห์ รูปรากษส รูปนาค รูปพิราวะยักษ์ รูปเหล่านี้ล้วนปิดทองตั้งอย่างละคู่ ตรงหมู่รูปขึ้นไปเป็น
(มุขเด็จ) ราชบัลลังก์สูงประมาณ ๑๐ คืบ ตั้งเครื่องสูงรอบ (มุขเด็จ)
ราชบัลลังก์นั้น ผูกม่านปักทองงามน่าพิศวง ฝาผนังพระที่นั่งก็ปิดทอง
บนราชบัลลังก์ตั้งบุษบกที่ประทับเสด็จออกที่บุษบกนั้น
พวกทูตานทูตเข้าเฝ้าราชทูต ถวายพระราชสาส์นและเครื่องราชบรรณาการเสร็จแล้ว
พระเจ้ากรุงศรีอยุธยาจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานอนุญาตให้พวกทูตานทูตไปเที่ยวดูสถานที่ต่าง
ๆ ใน พระราชวังต่อไป"
พระที่นั่งองค์นี้เสียหายทั้งองค์เมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2310
และทรุดโทรมตามกาลเวลา จนในปัจจุบันเหลือแต่ฐาน และ
กำแพงบางส่วนเท่านั้น
การสร้างใหม่
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์มีพระราชดำริที่จะฟื้นฟูกรุงเก่าขึ้นให้ดังเดิม ดั่งเช่นในสมัยกรุงศรีอยุธยายังเป็นราชธานีอยู่ โดยโปรดเกล้าฯ
ให้สร้างพระที่นั่งสรรเพชญปราสาทเป็นปราสาทแรกขึ้นใหม่ บนรากฐานเดิมในวังหลวง
เพื่อให้เป็นที่ประดิษฐานคำจารึกพระปรมาภิไธยพระเจ้าแผ่นดินแห่งกรุงศรีอยุธยา
แต่ก็ก่อสร้างไม่เสร็จ เนื่องจากสิ้นรัชกาลของพระองค์ ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริให้เก็บรักษาพระราชวังหลวงไว้เป็นหลักฐานทางโบราณคดี
ตามแบบนานาอารยประเทศในตะวันตกที่เก็บรักษาสิ่งโบราณไว้
จึงโปรดเกล้าให้รื้อที่สร้างไว้ออก แล้วสร้างพระมหาปราสาทชั่วคราวเพื่อการพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษกแทน
พระที่นั่งจำลอง
พระที่นั่งสรรเพชญปราสาท (จำลอง) ในเมืองโบราณ จังหวัดสมุทรปราการ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น